मुंबई : मुंबई महानगरपालिकेच्या (BMC) निवडणुकीचे निकाल जाहीर होताच राजकीय चित्र स्पष्ट झाले असून महायुतीने महापालिकेवर स्पष्ट बहुमत मिळवले आहे. २२७ जागांच्या सभागृहात बहुमतासाठी ११४ जागांची आवश्यकता होती. भारतीय जनता पार्टीने ८९ जागा जिंकल्या, तर उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेनेने २९ जागा मिळवल्या. एकूण ११८ जागांसह महायुतीची सत्ता निश्चित झाली आहे. हे निकाल ठाकरे कुटुंबाच्या तब्बल २५ वर्षांच्या BMC वरील वर्चस्वाला संपवणारे ठरले आहेत.
मात्र सत्ता निश्चित झाल्यानंतर आता खरी कसरत सुरू झाली आहे, ती म्हणजे मुंबईच्या महापौर पदावर कोणाचा झेंडा फडकणार? यावरून महायुतीतील घटक पक्षांमध्ये जोरदार हालचाली सुरू झाल्या आहेत.
शिंदे गटाचा ‘ढाई-ढाई’ फॉर्म्युला
निवडणुकीनंतर उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी भाजपसमोर २.५ वर्षे–२.५ वर्षे (ढाई-ढाई वर्षांचा) फॉर्म्युला मांडल्याची चर्चा आहे. पाच वर्षांच्या कार्यकाळात अडीच वर्षे महापौर पद शिवसेना (शिंदे गट) कडे आणि उरलेली अडीच वर्षे भाजपकडे असावीत, असा प्रस्ताव आहे. यासोबतच उपमहापौर पद भाजपला देण्याची मागणीही करण्यात आली आहे.
शिंदे गटाचे युक्तिवाद
शिंदे गटाकडून महापौर पदासाठी जोरदार दावा करण्यात येत आहे. बाळासाहेब ठाकरे यांनी स्थापन केलेल्या शिवसेनेचे २५ वर्षे मुंबई महापालिकेवर वर्चस्व राहिले असून, त्या वारशाचा आधार घेत “शिवसेना हीच खरी वारसदार” असल्याचा भावनिक व ऐतिहासिक दावा करण्यात येत आहे.
२९ जागा असल्या तरी सत्ता टिकवण्यासाठी भाजपला या जागांची गरज असल्याने शिंदे गटाची ‘किंगमेकर’ म्हणून भूमिका महत्त्वाची ठरते. त्यामुळे त्यांची बार्गेनिंग पॉवर वाढली आहे. पक्षांतर्गत दबावही वाढल्याने अनेक नगरसेवक महापौर पद सोडण्यास तयार नसल्याची चर्चा असून, त्यासाठी शिंदे गटाने नगरसेवकांना हॉटेलमध्ये ठेवले असल्याचे बोलले जात आहे.
भाजपची ठाम भूमिका
दुसरीकडे भाजप ही सर्वात मोठी पार्टी (८९ जागा) असल्याने महापौर पदावर पहिला हक्क आमचाच, अशी ठाम भूमिका भाजपने घेतली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि भाजप नेत्यांकडून “मुंबईचा महापौर महायुतीचाच असेल, पण भाजपच्या नेतृत्वाखाली” असे स्पष्ट संकेत दिले जात आहेत.
ढाई-ढाई वर्षांचा फॉर्म्युला स्वीकारणे भाजपसाठी प्रतिष्ठेचा मुद्दा मानला जात असून, जास्त जागा लढवून जिंकलेल्या पक्षाला महापौर पद मिळाले पाहिजे, असा युक्तिवाद भाजपकडून केला जात आहे.
बार्गेनिंगचा शेवट कसा होणार?
राजकीय वर्तुळात या रस्सीखेचीचा निकाल थेट भाजप हायकमांड (मोदी–शहा–फडणवीस) ठरवेल, असे मानले जात आहे.
एक शक्यता अशी की महापौर पद भाजपकडे राहील, पण बदल्यात शिवसेना (शिंदे गट) ला स्टँडिंग कमिटी अध्यक्षपद किंवा इतर महत्त्वाच्या समित्या दिल्या जातील. दुसरीकडे, ढाई-ढाई फॉर्म्युला मान्य झाल्यास शिंदे गटाला “मराठी माणसाचा चेहरा” म्हणून राजकीय फायदा होऊ शकतो.
दरम्यान, विरोधकांकडून उद्धव ठाकरे गट आणि काँग्रेस यांनी “बाळासाहेबांची शिवसेना भाजपला विकली गेली आणि मुंबई भाजपच्या ताब्यात गेली” असा आरोप करत महायुतीवर टीका सुरू केली आहे.
एकंदरीत, BMC निकालानंतरची ही सत्तासमीकरणांची लढाई महायुतीतील ‘बिग ब्रदर’ कोण? हे ठरवणारी ठरणार आहे. शिंदे गटाचा हट्ट आणि २९ जागांची ताकद लक्षात घेता निर्णय सोपा नाही, तर दुसरीकडे भाजपची संख्याबळाची बाजू मजबूत आहे. मुंबईच्या विकासाच्या दृष्टीने ही राजकीय कसरत लवकर मिटणे, हीच मुंबईकरांची अपेक्षा आहे.
