निवृत्तीनंतरही नवी कौशल्ये शिका, स्वतःला अपडेट ठेवा; AIपासून डिजिटल कौशल्यांपर्यंत अनेक पर्याय उपलब्ध
मुंबई :
नोकरीतून निवृत्ती घेतल्यानंतर सुरुवातीचे काही दिवस निवांतपणा चांगला वाटतो. मात्र रोजची धावपळ थांबल्यानंतर अनेकांना ‘आता पुढे काय?’ हा प्रश्न पडतो. अशावेळी केवळ टीव्ही पाहत किंवा घरात बसून वेळ घालवण्यापेक्षा एखादे नवीन कौशल्य शिकणे हा उत्तम पर्याय ठरू शकतो. विशेष म्हणजे आज अनेक ऑनलाइन प्लॅटफॉर्ममुळे वयाची अट न ठेवता घरबसल्या नवे कोर्स करता येतात.
भारत सरकारच्या Skill India Digital Hub (SIDH) वर विविध कौशल्यविकास अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत. AI, डिजिटल कौशल्ये, रोजगार आणि उद्योजकतेशी संबंधित प्रशिक्षणासाठी हे व्यासपीठ वापरता येते. (Press Information Bureau)
१. AI आणि डिजिटल कौशल्यांचे कोर्स
आजच्या काळात AI केवळ तरुणांसाठीच नाही. निवृत्तीनंतरही ChatGPT, AI टूल्स, डिजिटल डॉक्युमेंट्स, ऑनलाइन रिसर्च, प्रेझेंटेशन आणि डिजिटल कम्युनिकेशन यासारख्या गोष्टी शिकता येतात.
Skill Indiaच्या SOAR कार्यक्रमांतर्गत AI साक्षरतेपासून AIच्या विविध उपयोगांपर्यंत ऑनलाइन आणि self-paced अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत. ऑगस्ट २०२६पर्यंत या कार्यक्रमात ५ लाखांहून अधिक विद्यार्थ्यांनी नोंदणी केली आहे. (Press Information Bureau)
२. कॉम्प्युटर आणि स्मार्टफोन प्रशिक्षण
निवृत्तीनंतर स्मार्टफोन, UPI, ऑनलाइन बँकिंग, ई-मेल, Google Meet, सोशल मीडिया आणि डिजिटल सिक्युरिटी शिकणे अत्यंत उपयोगी ठरू शकते.
विशेषतः ऑनलाइन फसवणूक वाढत असताना OTP, phishing links, fake calls आणि संशयास्पद websites ओळखण्याचे डिजिटल कौशल्यही शिकणे महत्त्वाचे आहे.
३. डिजिटल मार्केटिंग
निवृत्तीनंतर छोटा व्यवसाय, घरगुती उद्योग किंवा स्वतःची सेवा सुरू करण्याचा विचार असेल तर Digital Marketing उपयोगी ठरू शकते.
Facebook, Instagram, WhatsApp Business, YouTube आणि Googleच्या माध्यमातून आपल्या उत्पादनांची किंवा सेवेची माहिती ग्राहकांपर्यंत पोहोचवता येते.
४. अकाउंटिंग आणि GST
व्यवसायाचा अनुभव असलेल्या किंवा आर्थिक व्यवहारांमध्ये रस असलेल्या व्यक्तींसाठी Tally, GST, basic accounting आणि Excel हे अभ्यासक्रम उपयोगी ठरू शकतात.
यामुळे स्वतःचा छोटा व्यवसाय सुरू करण्यास किंवा इतर छोट्या व्यवसायांना अकाउंटिंगमध्ये मदत करण्यासही संधी मिळू शकते.
५. भाषा आणि लेखन
निवृत्तीनंतर वाचन-लेखनाची आवड असेल तर इंग्रजी, मराठी, हिंदी किंवा परदेशी भाषा शिकण्याचा पर्याय निवडता येतो.
त्याचबरोबर creative writing, blogging, content writing किंवा storytelling यासारखी कौशल्येही विकसित करता येतात.
६. फोटोग्राफी आणि व्हिडिओ एडिटिंग
प्रवास, निसर्ग किंवा कुटुंबीयांचे क्षण कॅमेऱ्यात टिपण्याची आवड असेल तर Photography, mobile photography आणि video editing शिकता येते.
निवृत्तीनंतरचा अनुभव आणि आवड यांचा वापर करून YouTube किंवा सोशल मीडिया कंटेंट तयार करण्याची संधीही मिळू शकते.
७. शेती आणि घरगुती व्यवसाय
गावाकडे जमीन असेल तर सेंद्रिय शेती, मशरूम उत्पादन, मधमाशीपालन, रोपवाटिका, प्रक्रिया उद्योग किंवा घरगुती खाद्यपदार्थ व्यवसाय यासंबंधी प्रशिक्षण घेता येऊ शकते.
Skill Indiaच्या माध्यमातून विविध कौशल्यांचे प्रशिक्षण, प्रमाणपत्र आणि उद्योजकतेशी संबंधित संधी शोधता येतात. (Press Information Bureau)
८. छंदासाठीही कोर्स करा!
कोर्स म्हणजे नेहमी पैसे कमावण्यासाठीच असावा असे नाही. संगीत, चित्रकला, योग, पाककला, इतिहास, मानसशास्त्र, खगोलशास्त्र किंवा एखादे वाद्य शिकणेही निवृत्तीनंतरच्या आयुष्याला नवा अर्थ देऊ शकते.
ऑनलाइन शिक्षणामुळे स्वतःच्या वेळेनुसार आणि गतीनुसार शिकण्याची सुविधा मिळते. विविध ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर निवृत्तांसाठी तंत्रज्ञान, सर्जनशीलता, वित्त, भाषा आणि इतर विषयांचे अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत. (Kiplinger)
निवृत्ती म्हणजे ‘थांबणे’ नाही!
निवृत्ती म्हणजे काम संपणे नाही; एक नवीन पर्व सुरू होणे आहे. त्यामुळे वयाच्या ५०, ६० किंवा ७०व्या वर्षीही नवे कौशल्य शिकण्यास उशीर झालेला नसतो.
दररोज फक्त ३० ते ६० मिनिटे एखाद्या नवीन कौशल्यासाठी दिली, तर काही महिन्यांत स्वतःमध्ये मोठा बदल घडवता येऊ शकतो. आणि कदाचित निवृत्तीनंतर शिकलेले हेच कौशल्य पुढे तुमच्या नव्या व्यवसायाची किंवा नव्या छंदाची सुरुवात ठरू शकते.
