युथ फेस्टिव्हलमध्ये एकाही स्पर्धेची पुढील फेरीत निवड नाही; एकांकिकेत सहभागही नाही, माजी विद्यार्थ्यांकडून व्यवस्थापनाच्या कार्यक्षमतेवर प्रश्नचिन्ह !
मालवण : प्रतिनिधी
महाविद्यालयीन जीवनात युथ फेस्टिव्हल म्हणजे केवळ एक स्पर्धा नसते, तर विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना व्यासपीठ देणारा, आत्मविश्वासाला बळ देणारा आणि आयुष्यभराच्या आठवणी निर्माण करणारा उत्सव असतो. मात्र याच सांस्कृतिक क्षेत्रात मालवण कॉलेजच्या यंदाच्या कामगिरीने माजी विद्यार्थी, कलाकार आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातील जाणकारांमध्ये नाराजी निर्माण केली आहे.
यंदाचा युथ फेस्टिव्हल सावंतवाडी येथील भोसले नॉलेज सिटी येथे पार पडला. युथ फेस्टिव्हलमध्ये विविध कला प्रकारांमध्ये महाविद्यालयीन विद्यार्थी आपले कौशल्य सादर करतात. भोसले नॉलेज सिटीच्या उपलब्ध माहितीनुसारही विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासात सांस्कृतिक आणि क्रीडा उपक्रमांना महत्त्व दिले जाते.
मात्र मालवण कॉलेजच्या सांस्कृतिक विभागाबाबत यंदा एक गंभीर प्रश्न उपस्थित झाला आहे. साधारण वीसहून अधिक स्पर्धा प्रकार असलेल्या या महोत्सवात महाविद्यालयाचा एकही इव्हेंट पुढील फेरीसाठी निवडला गेला नसल्याचा दावा करण्यात येत आहे. विशेष म्हणजे, हा महाविद्यालयाच्या सांस्कृतिक इतिहासातील अत्यंत निराशाजनक टप्पा असल्याचे माजी विद्यार्थी सांगतात.
एकांकिकेत सहभागच नाही!
या सगळ्यात सर्वाधिक धक्कादायक बाब म्हणजे यंदा एकांकिका स्पर्धेसाठी मालवणचा संघच सहभागी झाला नसल्याची माहिती समोर येत आहे. म्हणजेच क्रमांक मिळणे किंवा पुढील फेरीत निवड होणे हा मुद्दा तर दूरच; या महत्त्वाच्या कला प्रकारात महाविद्यालयाचा सहभागच झाला नाही.
इतकेच नव्हे तर मागील दोन वर्षांपासून लोकनृत्य या प्रकारातही महाविद्यालयाने सहभाग नोंदवलेला नसल्याचा दावा केला जात आहे. काही मोजक्या सोलो इव्हेंटमध्ये विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला असला, तरी पूर्वीच्या तुलनेत महाविद्यालयाचा सांस्कृतिक सहभाग मोठ्या प्रमाणावर कमी झाल्याची खंत व्यक्त होत आहे.
कधीकाळी सहा-सहा इव्हेंट जिल्ह्याबाहेर!
मालवण कॉलेजचा सांस्कृतिक वारसा मोठा आहे. उपलब्ध विद्यापीठ नोंदींमध्येही मालवण कॉलेज हे सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मान्यताप्राप्त महाविद्यालय म्हणून नोंदलेले आहे.
माजी विद्यार्थ्यांच्या आठवणींनुसार, पूर्वी मर्यादित सुविधा असतानाही विद्यार्थी आणि शिक्षकांच्या उत्साहातून अनेक कला प्रकारांमध्ये महाविद्यालय सहभागी होत असे. काही वर्षांत तर सहा ते आठ इव्हेंट पुढील फेरीसाठी पात्र ठरून जिल्ह्याचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी पुढे गेले, अशी आठवण माजी सांस्कृतिक प्रतिनिधी सांगतात.
विशेषतः २००१ च्या आसपास सहा इव्हेंट जिल्ह्यातून पुढे गेले होते, असा दावा माजी विद्यार्थ्यांकडून करण्यात येतो.
आज मात्र सुविधा आणि साधने उपलब्ध असतानाही सांस्कृतिक सहभाग कमी होणे ही बाब चिंतेची ठरत आहे.
‘कल्चरल डिपार्टमेंटला झालंय काय?’
एकांकिका, लोकनृत्य, नाट्य आणि रंगमंच या क्षेत्रात मालवण कॉलेजच्या अनेक विद्यार्थ्यांनी आपली कला जोपासली. काहींनी पुढे रंगभूमी आणि सांस्कृतिक क्षेत्रात आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण केली.
त्यामुळे आजच्या परिस्थितीकडे केवळ एका स्पर्धेतील अपयश म्हणून पाहता येणार नाही, अशी भावना माजी विद्यार्थ्यांमध्ये आहे.
कल्चरल डिपार्टमेंटची नियोजन प्रक्रिया काय आहे?
विद्यार्थ्यांना प्रशिक्षण देण्यासाठी किती प्रयत्न केले जातात?
तज्ज्ञ कलाकार आणि प्रशिक्षकांची मदत घेतली जाते का?
स्पर्धांच्या तयारीसाठी पुरेसा वेळ दिला जातो का?
आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे या परिस्थितीची जबाबदारी नेमकी कोणाची?
हे प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
कणकवली, कुडाळ, देवगड पुढे; मग मालवण मागे का?
सिंधुदुर्गातील अन्य महाविद्यालये सांस्कृतिक क्षेत्रात सक्रिय असल्याचे दिसते. कणकवली कॉलेज, एस.आर.एम. कॉलेज कुडाळ आणि देवगड कॉलेज यांसारख्या महाविद्यालयांच्या विद्यार्थ्यांचा विविध सांस्कृतिक उपक्रमांमध्ये सहभाग सातत्याने दिसून येतो.
यामुळे प्रश्न केवळ एका महाविद्यालयाच्या निकालाचा राहत नाही. समान जिल्ह्यातील इतर महाविद्यालये सांस्कृतिक क्षेत्रात पुढे जात असताना मालवण कॉलेजची कला मागे का पडते आहे? हा मूलभूत प्रश्न आहे.
‘भोपळा’ मिळण्यापेक्षा सहभाग गमावणं अधिक चिंताजनक
स्पर्धेत सहभागी होऊन पराभव होणे ही वेगळी बाब आहे; पण स्पर्धेत सहभागी होण्यासाठी विद्यार्थ्यांना संघटितच न करणे ही अधिक गंभीर बाब असल्याचे माजी विद्यार्थी सांगतात.
युथ फेस्टिव्हलमध्ये विद्यार्थ्यांना केवळ बक्षिसे मिळवण्याची संधी मिळत नाही, तर स्टेज कॉन्फिडन्स, टीमवर्क, सर्जनशीलता आणि नेतृत्वगुण विकसित करण्याची संधी मिळते. त्यामुळे सांस्कृतिक उपक्रमांपासून विद्यार्थी दूर राहणे हा त्यांच्या सर्वांगीण विकासाच्या दृष्टीनेही चिंतेचा विषय ठरू शकतो.
आता आत्मपरीक्षणाची गरज
ही परिस्थिती बदलण्यासाठी केवळ दोषारोप करून उपयोग नाही. महाविद्यालय व्यवस्थापन, सांस्कृतिक विभाग, शिक्षक, विद्यार्थी, माजी विद्यार्थी आणि स्थानिक कलाकार यांनी एकत्र येऊन ठोस आराखडा तयार करण्याची गरज आहे.
एकांकिका आणि लोकनृत्य यांसारख्या संघीय कला प्रकारांसाठी स्वतंत्र तयारी सुरू करणे, अनुभवी रंगकर्मींचे मार्गदर्शन घेणे, वर्षभर कार्यरत सांस्कृतिक मंडळ उभे करणे, नियमित कार्यशाळा घेणे आणि माजी विद्यार्थ्यांच्या अनुभवाचा उपयोग करून घेणे हे काही तातडीचे उपाय ठरू शकतात.
कारण मालवण कॉलेजची ओळख केवळ अभ्यासक्रम आणि परीक्षेच्या निकालांपुरती मर्यादित नाही. त्याच्या सांस्कृतिक वारशाचाही त्यात मोठा वाटा आहे.
कधीकाळी ज्या मंचावरून कलाकार घडले, त्याच मंचावर आज शांतता का आहे? हा प्रश्न महाविद्यालय व्यवस्थापनाने गांभीर्याने घेण्याची वेळ आली आहे.
जबाबदारी कोणाची, याचा शोध घेण्यापेक्षा आता पुढच्या वर्षी पुन्हा मालवण कॉलेजचा झेंडा सांस्कृतिक मंचावर फडकवण्यासाठी कोण पुढाकार घेणार, हा खरा प्रश्न आहे.
