मुंबई महापालिकेवर भाजपचा महापौर बसणार पण शिवसेना आणि अजितदादांच्या तीन जागांच्या किंगमेकरपणाचे श्रेय देऊनच.. तर मराठी मतदारांनी आम्ही ठाकरेंसोबत असा स्पष्ट कल देत लालबाग परळ शिवडी भांडुपसारखे कोकणी मराठी मतांचे बालेकिल्ले अधिक घट्टपणे राहीले हे आजच्या निकालाचे सगळ्यात मोठे वैशिष्ठ्य आहे.
१५ जानेवारी २०२६ रोजी झालेल्या मुंबई महानगरपालिका (बीएमसी) निवडणुकीचे निकाल १६ जानेवारीला जाहीर होत असताना, मुंबईच्या तसेच महाराष्ट्राच्या राजकारणात एक नवा टप्पा सुरू झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे. ही निवडणूक केवळ स्थानिक स्वराज्य संस्थेपुरती मर्यादित न राहता, शिवसेनेतील फूट, भाजपची वाढती ताकद आणि ठाकरे कुटुंबाच्या राजकीय ब्रँडची कसोटी ठरली.
निकालांचा थेट आढावा
एकूण २२७ प्रभागांमध्ये झालेल्या मतमोजणीत भाजप-शिवसेना (शिंदे गट) आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) यांच्या महायुतीने स्पष्ट बहुमत मिळवले.
भाजप – ८७ जागा
शिवसेना (शिंदे गट) – २७ जागा
राष्ट्रवादी (अजित पवार गट) – ३ जागा
➡️ महायुती एकूण – ११७ जागा
दुसरीकडे, विरोधी पक्षांचे अनपेक्षितपणे झालेलं बाऊन्सबॅक हे सत्ताधाऱ्यांचा काठावरचा विजय अशी नोंद करणारे ठरले आहे.
शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे गट) – ६५ जागा
मनसे – ६ जागा
राष्ट्रवादी (शरद पवार गट) – १ जागा
➡️ एकूण – ७२ जागा
याशिवाय,
काँग्रेस – २२
एमआयएम – ९
समाजवादी पक्ष – २
इतर – १० जागा
शिवसेना ब्रँड टिकला, पण सत्ता गेली
या निकालाचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे “शिवसेना” हा राजकीय ब्रँड अजूनही जिवंत आहे, पण मुंबईवरील सत्ता मात्र भाजपच्या नेतृत्वाखाली गेली आहे. उद्धव ठाकरे यांच्या यूबीटी गटाने ६५ जागा जिंकत शिवसेनेचा पारंपरिक मतदारवर्ग मोठ्या प्रमाणावर आपल्याकडे राखला आहे.
२०१७ च्या निवडणुकीत एकत्रित शिवसेनेला ८४ जागा मिळाल्या होत्या. पक्ष फुटल्यानंतरही यूबीटी गटाने जवळपास तितक्याच ताकदीने उभे राहणे हे ठाकरे कुटुंबाच्या ब्रँड मूल्याचे द्योतक आहे. मात्र, ही ताकद सत्ता मिळवण्यासाठी अपुरी ठरली.
राज ठाकरे यांच्या मनसेकडून अपेक्षित धक्का बसला नाही. केवळ ६ जागांवर समाधान मानावे लागले, त्यामुळे ‘मराठी मतांचे एकत्रीकरण’ ही संकल्पना प्रत्यक्षात यशस्वी ठरली नाही.
शिंदे गटाची मर्यादित कामगिरी
एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेला २७ जागा मिळाल्या. सत्तेत असूनही आणि ‘खरी शिवसेना’ असा दावा करूनही अपेक्षित यश न मिळणे, ही शिंदे गटासाठी आत्मपरीक्षणाची वेळ आहे. मात्र भाजपसोबतची युती हीच त्यांची राजकीय ताकद ठरली.
भाजप: मुंबईतील नवा केंद्रबिंदू
या निवडणुकीचा खरा विजेता भाजप ठरला आहे. ८७ जागांसह भाजप हा एकल सर्वात मोठा पक्ष ठरला. २०१७ मध्ये मिळालेल्या ८२ जागांवरून ८७ पर्यंत पोहोचणे, ही मुंबईतील भाजपच्या सातत्यपूर्ण विस्ताराची साक्ष आहे.
मोठे पायाभूत प्रकल्प, केंद्र व राज्यातील सत्ता, मोदी नेतृत्वावर असलेला विश्वास आणि मजबूत संघटनात्मक बांधणी याचा भाजपला मोठा फायदा झाला. महायुतीने बहुमताचा आकडा ओलांडल्याने (११४) आता देशातील सर्वात श्रीमंत महापालिका भाजपच्या प्रभावाखाली येणार आहे.
मुंबईची सत्ता: आर्थिक आणि राजकीय अर्थ
मुंबई महापालिकेचे २०२५–२६ चे अंदाजपत्रक तब्बल ७४,४२७ कोटी रुपये इतके आहे. गेली तीन दशके ठाकरे कुटुंबाच्या प्रभावाखाली असलेली ही सत्ता आता भाजपच्या हातात जाणे, हा केवळ प्रशासकीय नव्हे तर राजकीय सत्तांतराचा निर्णायक क्षण आहे.
मतदान, वातावरण आणि कारणे
मतदान टक्केवारी: ५२.९४% (२०१७ मध्ये ५५.५३%) मतदानातील घट ही शहरातील मतदार उदासीनता, निवडणुकीला झालेला विलंब आणि सततच्या राजकीय संघर्षाचा परिणाम मानली जाते.
शिवसेना फुटीचा परिणाम: यूबीटी गटाला भावनिक व ब्रँडचा फायदा झाला, तर महायुतीला संघटनात्मक आणि सत्तेचा.
विरोधकांची कमजोरी: काँग्रेस आणि इतर पक्ष प्रभावी पर्याय उभा करू शकले नाहीत.
पुढील राजकारणावर परिणाम हा निकाल आगामी विधानसभा निवडणुकांसाठी भाजपला मोठा आत्मविश्वास देणारा आहे. मुंबई, पुणे, नवी मुंबईसारख्या शहरी केंद्रांमध्ये मिळालेला विजय हा भाजपच्या ‘शहरी मतदारांवरील पकडी’चा स्पष्ट संकेत आहे.
दुसरीकडे, ठाकरे गटाला हिंदुत्व, मराठी अस्मिता आणि शहरी विकास यावर नव्याने राजकीय मांडणी करावी लागणार आहे.
मुंबई महापालिका निवडणूक २०२६ ने एक गोष्ट स्पष्ट केली आहे—
शिवसेनेचा ब्रँड अजूनही जनमानसात आहे, पण सत्ता आणि व्यवस्थापनावर भाजपचे वर्चस्व प्रस्थापित झाले आहे.
मुंबईच्या राजकारणात ही निवडणूक भाजपच्या उदयाची आणि ठाकरे युगाच्या निर्णायक वळणाची नोंद म्हणून ओळखली जाईल.
